Verkenning: het speelveld in beeld
Verkenning is de eerste fase van het Design Thinking proces. In de verkenningsfase maak je een eerste situatieschets van je vraagstuk. Je wilt begrijpen wat er speelt, vóórdat je keuzes maakt. Daarom breng je zowel de inhoudelijke kant (data, beleid, cijfers) als de menselijke kant (ervaringen, verhalen, sentiment) in beeld.
Typische activiteiten zijn: bestaande documenten en onderzoeken doornemen, eerdere projecten en pilots analyseren, gesprekken voeren met mensen uit de praktijk en een eerste rondgang maken in wijk, organisatie of gebied. Vaak helpt het om deze informatie direct visueel te maken, bijvoorbeeld in een infographic, tijdlijn of kaart van de huidige situatie. Zo ontstaat een overzicht dat je samen kunt bespreken: wat weten we al, wat is er geprobeerd, wat werkte wel en wat niet – en welke aannames zitten hier nog onder?
Belangrijk in deze fase is dat je expliciet ruimte maakt voor verschillende perspectieven. Beleidsstukken en cijfers vertellen een deel van het verhaal, maar pas in combinatie met persoonlijke verhalen ontstaat een volledig beeld. Door die twee bronnen naast elkaar te leggen, zie je vaak al de eerste spanningen en kansen: waar beleid en praktijk uiteenlopen, of aannames die zijn gedaan doordat bepaalde groepen nog nauwelijks in beeld zijn.
De opbrengst van de verkenning is een gedeeld startpunt. Je hebt de belangrijkste feiten, actoren en ontwikkelingen in kaart gebracht en kunt samen vaststellen: wat komt er allemaal bij kijken, wat moeten we verder onderzoeken en welke aannames willen we nog checken? Dit vormt de basis voor een gerichte afbakening van het vraagstuk in de volgende fase.
Hoe pas je dit toe? Een voorbeeld uit de praktijk
Voor de gebiedsvisie voor Biezenmortel voerde cocosmos empathisch onderzoek uit met een opvallende gele driewieler, waarmee ze in het dorp open gesprekken voerden met bewoners en ondernemers over de toekomst van hun leefomgeving. Dat leverde kwalitatieve input die werd gecombineerd met een ruimtelijke analyse van het gebied. Door beide te combineren – het verhaal van bewoners én de feitelijke ruimtelijke context – ontstonden vijf actiethema's als rode draad voor de ontwikkelvisie. Een verkenning die niet begon bij een vooraf bepaalde richting, maar bij wat er echt leefde in het dorp.
Aan de slag met de verkenningsfase?
In de cocreatieclub-training Ontrafel je vraakstuk leer je hoe je een gedegen verkenning opzet voor jouw vraagstuk: welke bronnen je combineert, hoe je systemisch informatie verzamelt en hoe je een startpunt formuleert dat iedereen aan boord houdt.
Wil je met jouw organisatie of projectteam aan de slag met Design Thinking?
Ontdek hoe design thinking in zes fases jouw maatschappelijke vraagstuk in beweging kan brengen. In de Masterclass Design Thinking voor maatschappelijke vraagstukken werk je met je eigen casus, leer je systemisch kijken en zet je de eerste stappen naar verandering.