Afbakening: van breed beeld naar scherpe vraag
Na de verkenning is het tijd om te focussen. In de afbakening vertaal je het brede startbeeld naar een heldere ontwerpvraag die richting geeft aan het vervolg. Je doet dit bij voorkeur met een multidisciplinair kernteam, waarin mensen uit verschillende organisaties en disciplines zijn vertegenwoordigd. Zo zorg je dat belangen en invalshoeken vanaf het begin op tafel liggen.
Een belangrijke stap is het expliciet maken van de systeemgrenzen: wie en wat neem je mee, welke niveaus (bewoner, organisatie, beleid, regio) zijn relevant en wat laten we – in overleg – buiten scope? Je werkt aan concrete artefacten zoals een stakeholdermap, een overzicht van rollen en verantwoordelijkheden, een beknopte projectstructuur en een realistische planning. Tegelijkertijd kijk je terug: welke lessen uit eerdere trajecten mogen we niet vergeten, en welke "oude koeien" vragen erkenning zonder het proces te blokkeren?
In deze fase formuleer je een ontwerpvraag die zowel mens‑ als systeemgericht is. Niet alleen "Hoe verbeteren we X voor doelgroep Y?", maar ook "Welke systeemcondities moeten meebewegen om dit duurzaam mogelijk te maken?".
De uitkomst van de afbakening is een compact maar scherp kompas voor het vervolg: een gedeelde ambitie, een ontwerpvraag waar je ja tegen zegt en duidelijke randvoorwaarden. Daarmee creëer je houvast voor de onderzoeksfase, zonder dat het proces dichtgetimmerd raakt.
Hoe pas je dit toe? Een voorbeeld uit de praktijk
Bij het onderzoek naar deelmobiliteit in Buurtschap te Veld in Eindhoven begon cocosmos met een heldere afbakening: de centrale vraag werd niet "hoe zetten we deelvervoer in?", maar "welke drempels weerhouden bewoners ervan het te gebruiken?". De gemeente Eindhoven, Brainport Bereikbaar en de woningcorporaties thuis en Woonbedrijf werden als vaste kernpartners betrokken, met duidelijke afspraken over scope en rolverdeling. Zo bleef het onderzoek een sociaal vraagstuk over toegankelijkheid en bewegingsvrijheid, in plaats van te verzanden in een technisch verhaal over hubs en voertuigen.
Wil je met jouw organisatie of projectteam aan de slag met Design Thinking?
Ontdek hoe design thinking in zes fases jouw maatschappelijke vraagstuk in beweging kan brengen. In de Masterclass Design Thinking voor maatschappelijke vraagstukken werk je met je eigen casus, leer je systemisch kijken en zet je de eerste stappen naar verandering.